Poprawna forma to najczęściej „nie ma” – zapisujemy ją rozdzielnie. „Niema” jest osobnym słowem i oznacza żeńską formę przymiotnika „niemy”.
„Nie ma” czy „niema” – jak rozpoznać różnicę?
Wyrażenia „nie ma” używamy wtedy, gdy mówimy o braku, nieobecności albo nieposiadaniu czegoś. „Ma” jest formą czasownika „mieć”, a partykułę „nie” z czasownikami zapisujemy rozdzielnie.
| Pisownia | Część mowy | Znaczenie | Przykład |
|---|---|---|---|
| nie ma | czasownik z partykułą „nie” | brak, nieobecność, nieposiadanie | Nie ma go w domu. |
| niema | przymiotnik | żeńska forma słowa „niemy”, czyli niemówiący lub pozbawiony dźwięku | To niema dziewczynka. |
Prosty test polega na sprawdzeniu, czy „nie ma” można zastąpić słowami „brakuje”, „nie istnieje” albo „nie posiada”. Jeśli tak, zapisujemy oba wyrazy osobno:
- W lodówce nie ma mleka – w lodówce brakuje mleka.
- On nie ma czasu – on nie posiada czasu.
- To nie ma sensu – to nie posiada sensu lub nie jest sensowne.
- W dokumencie nie ma podpisu – w dokumencie brakuje podpisu.
Forma „niema” odpowiada natomiast na pytanie „jaka?” i opisuje rzeczownik rodzaju żeńskiego. Może dotyczyć osoby, sceny, prośby albo dźwięku. Nie wolno używać jej w znaczeniu „brak czegoś”. Zdanie „W tekście niema zakończenia” jest błędne. Poprawnie: „W tekście nie ma zakończenia”.
Przykłady poprawnego użycia
Formy „nie ma” używamy w zdaniach informujących o braku, nieobecności lub nieposiadaniu:
- Nie ma powodu, żeby się martwić.
- W szufladzie nie ma mojego telefonu.
- Ona nie ma dziś czasu.
- Nie ma za co dziękować.
Formy „niema” używamy jako przymiotnika rodzaju żeńskiego:
- Niema dziewczynka porozumiewała się językiem migowym.
- W filmie pojawiła się niema scena pożegnania.
- Jej niema prośba była zrozumiała dla wszystkich.
- Końcowa głoska w tym wyrazie jest niema.
W zwykłych zdaniach niemal zawsze potrzebny będzie zapis „nie ma”. Po formę „niema” sięgamy tylko wtedy, gdy opisujemy coś jako „nieme”, czyli pozbawione mowy albo dźwięku.
