Jak się pisze: karze czy każe? Wyjaśnienie pisowni

Obie formy są poprawne, ale oznaczają coś innego. „Karze” piszemy przez „rz”, gdy chodzi o wymierzanie kary, a „każe” przez „ż”, gdy mowa o poleceniu lub nakazie. O wyborze decyduje znaczenie zdania.

Karze czy każe – czym różnią się te formy?

Oba słowa wymawia się tak samo, dlatego łatwo je pomylić. Pochodzą jednak od różnych czasowników i nie można stosować ich zamiennie.

Forma	Pochodzi od	Znaczenie
karze	karać	wymierza karę, sankcję lub upomnienie
każe	kazać	wydaje polecenie, nakazuje coś zrobić

Przewiń tabelę w bok →

Jak używać słów „karze” i „każe”?

Formy te rozpoznasz po kontekście. „Karze” odnosi się do konsekwencji za niewłaściwe działanie, natomiast „każe” – do polecenia albo wymagania wykonania określonej czynności.

Przykłady użycia formy „karze”:

Sąd karze sprawcę za popełnione przestępstwo.
Policja karze kierowcę mandatem za przekroczenie prędkości.
Regulamin karze za kopiowanie cudzych treści.
Nauczyciel karze ucznia za celowe zakłócanie lekcji.

Przykłady użycia formy „każe”:

Szef każe mi przygotować raport.
Matka każe dziecku posprzątać pokój.
Redaktor każe autorowi skrócić zbyt długie zdanie.
Doświadczenie każe przypuszczać, że sprawa nie jest jeszcze zakończona.

Jak zapamiętać poprawną pisownię?

Najprościej sprawdzić bezokolicznik. Gdy pasuje czasownik karać, wybierz zapis „karze” przez „rz”. Gdy chodzi o czasownik kazać, napisz „każe” przez „ż”.

karać → karze – chodzi o karę lub sankcję.
kazać → każe – chodzi o rozkaz, polecenie albo nakaz.

Możesz więc zapamiętać prostą zasadę: karać – karze, kazać – każe. Taki test pozwala szybko dobrać właściwą formę i nie zmienić sensu zdania.