Poprawny zapis oznaczający brak to „nie ma” – zawsze osobno. Forma „niema” pisana łącznie jest przymiotnikiem i odnosi się przede wszystkim do osoby, która nie mówi.
„Nie ma” czy „niema” – którą formę wybrać?
Wyrażenia „nie ma” używamy, gdy chcemy powiedzieć, że czegoś lub kogoś brakuje, coś nie istnieje albo nie znajduje się w określonym miejscu. Jest to połączenie partykuły „nie” z czasownikiem „ma”, dlatego oba wyrazy zapisujemy rozdzielnie.
Przykłady to: „Nie ma mnie w domu”, „Nie ma już czasu” oraz „W lodówce nie ma mleka”. Zapis „niema” ma inne znaczenie. To żeńska forma przymiotnika „niemy”, czyli określenie osoby niemówiącej.
| Zapis | Część mowy | Znaczenie | Przykład |
|---|---|---|---|
| nie ma | czasownik z partykułą „nie” | brak czegoś lub kogoś | Nie ma czasu. |
| niema | przymiotnik | niemówiąca, pozbawiona mowy | Ta dziewczynka jest niema. |
Różnicę dobrze pokazuje także zestawienie „niema scena” i „nie ma sceny”. W pierwszym przypadku chodzi o scenę bez słów lub dźwięków. W drugim – o brak sceny.
Jak sprawdzić pisownię?
W większości zwykłych zdań wystarczy prosty test. Zastanów się, czy „nie ma” oznacza „brakuje”, „nie istnieje” albo czy można usunąć „nie” i pozostawić czasownik „ma”. Jeśli tak, zapisujemy oba wyrazy osobno:
- Nie ma problemu – można powiedzieć „ma problem”, choć zmienia się znaczenie.
- Nie ma go w domu – oznacza, że go tam nie ma.
- Nie ma sensu czekać – można zestawić to z wyrażeniem „ma sens”.
- Nie ma wyjścia – chodzi o brak możliwości lub drogi wyjścia.
Jeśli natomiast dane słowo opisuje osobę albo rzecz i odpowiada na pytanie „jaka?”, możliwa jest forma „niema”, na przykład „niema kobieta” lub „niema scena”. Najważniejsza zasada brzmi więc: brak czegoś – „nie ma”, cecha osoby lub rzeczy – „niema”.
