Pludry to krótkie, bufiaste spodnie noszone w Europie od XVI wieku. Miały pionowe rozcięcia, przez które widać było często kontrastową podszewkę. W Polsce kojarzono je z cudzoziemską modą, dlatego słowo „pludry” z czasem zaczęło funkcjonować także jako pejoratywne przezwisko.
Czym są pludry?
Pludry były elementem dawnego stroju męskiego, szczególnie dworskiego, a niekiedy także żołnierskiego. Pojawiły się w XVI-wiecznych Niemczech, skąd rozpowszechniły się w innych krajach Europy. W języku polskim rzeczownik ten występuje w liczbie mnogiej: te pludry, bez pludrów, przyglądać się pludrom.
Nazwa pochodzi od niemieckiego Pluderhose. Jej pierwsza część wiąże się z czasownikiem pludern, oznaczającym między innymi wzdymać się, wybrzuszać lub puszyć, natomiast Hose znaczy „spodnie”. Etymologia nawiązuje więc do charakterystycznej, obszernej formy nogawek.
Jak wyglądały pludry?
Nie były to zwykłe krótkie spodnie. Ich krój miał przyciągać uwagę szerokością i dekoracyjnym wykończeniem. W zależności od odmiany nogawki sięgały kolan albo kończyły się wyżej, nawet w połowie uda. Materiał rozcinano pionowo, a spod wierzchniej warstwy ukazywała się podszewka, często wykonana z tafty i utrzymana w innym kolorze.
Najważniejsze cechy pludrów można ująć następująco:
- krótkie nogawki sięgające kolan lub wyżej
- obszerny, bufiasty krój
- pionowe rozcięcia w zewnętrznej warstwie materiału
- widoczna, często kontrastowa podszewka z tafty
Takie spodnie stanowiły część stroju dworskiego, ale pojawiały się również w ubiorze wojskowym. Ich wygląd zależał od kraju, czasu i pozycji społecznej noszącego. W dawnej polszczyźnie słowem „pludry” określano niekiedy szerzej każde krótkie spodnie kończące się przed kolanem, nie tylko model z rozcięciami i widoczną podszewką.
Dlaczego pludry miały w Polsce negatywne znaczenie?
W Polsce pludry nie stały się trwałym symbolem rodzimego stroju szlacheckiego. Kojarzono je raczej z modą zachodnią i cudzoziemskim stylem bycia. Kontrast z miejscowym ubiorem był wyraźny: polscy szlachcice nosili spodnie przykryte połami długich szat, takich jak kontusz, sukmana, płaszcz czy opończa. Pludry przeciwnie, eksponowały nogi i należały do krótkiego, bardziej dekoracyjnego stroju.
W okresie kontrreformacji nieufnie odnoszono się do wielu obcych wpływów kulturowych. Ubiór mógł wtedy sygnalizować nie tylko pochodzenie, lecz także przywiązanie do określonego stylu życia i obyczajów. Pludry zaczęły więc oznaczać nie sam krój spodni, ale także cudzoziemszczyznę oraz naśladowanie zagranicznej mody.
Z tego powodu słowo nabrało pejoratywnego odcienia i zaczęło służyć jako przezwisko, szczególnie wobec Niemców kojarzonych z krótkim strojem i pludrami. Negatywne nacechowanie utrzymało się w polszczyźnie jeszcze do początków XX wieku. Trzeba zatem odróżnić dwa znaczenia: techniczne, odnoszące się do konkretnego rodzaju dawnych spodni, oraz przenośne, związane z oceną obcego stylu i obyczaju.
Najkrócej mówiąc, pludry były charakterystycznym elementem mody europejskiej XVI i XVII wieku, rozpoznawalnym dzięki bufiastym nogawkom, rozcięciom i barwnej podszewce. W Polsce ich nazwa zyskała dodatkowe znaczenie, bo stała się określeniem cudzoziemskiej mody i z czasem także obelżywym przezwiskiem.
